Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία: Η Εκκλησία μας καθόρισε όλες τίς Τετάρτες καί Παρασκευές τής Μεγάλης Τεσσαρακοστής νά τελείται η Λειτουργία τών Προηγιασμένων Δώρων.
Κατά τή Λειτουργία αυτή δέν τελείται Θυσία, δέ γίνεται δηλαδή μεταβολή τού άρτου καί τού οίνου σέ Σώμα καί Αίμα Χριστού.
Τά Τίμια Δώρα, ο Άρτος καί ο Οίνος είναι έτοιμα, έχουν προαγιασθεί (γι αυτό καί λέγεται Λειτουργία τών Προηγιασμένων Δώρων) κατά τήν προηγηθείσα θεία Λειτουργία τής Κυριακής, είναι πλέον Σώμα καί Αίμα Χριστού, καί απλώς προσφέρονται πρός μεταλήψη στούς πιστούς.
Ο Ιερέας καθ εκάστη Κυριακή κόπτει από τό πρόσφορο τόν λεγόμενο «Αμνόν», δηλαδή τό τετράγωνο εκείνο τεμάχιο τής σφραγίδας πού γράφει ΙΣ-ΧΣ ΝΙ-ΚΑ, καί τό τοποθετεί επάνω στό ιερό Δισκάριο.
Μετ ολίγο, κατά τή στιγμή τού «Σέ υμνούμεν», τό τεμάχιον αυτό τού άρτου θά μεταβληθεί διά τής ευλογίας τού Ιερέως σέ αυτό τούτο τό Σώμα τού Κυρίου, όπως καί ο οίνος, πού είναι στό ιερό Ποτήριο, θά μεταβληθεί καί αυτός σέ αυτό τούτο τό Αίμα τού Κυρίου.
Όταν όμως βρισκόμαστε στήν πένθιμο περίοδο τής Μ. Τεσσαρακοστής, ο Ιερέας, κατά τή Θεία Λειτουργία τής Κυριακής, δέν θά κόψει ένα μόνο τεμάχιο εκ τής σφραγίδας τού προσφόρου, ωσάν αυτό πού είπαμε ανωτέρω, αλλά περισσότερα (συνήθως τρία), ανάλογα πρός τόν αριθμό τών Λειτουργιών τών Προηγιασμένων πού θά τελέσει κατά τήν εβδομάδα.
Τά τεμάχια αυτά (πού δέν κόπτονται όλα από ένα πρόσφορο, αλλ ένα από κάθε πρόσφορο), θά τά ευλογήσει κατά τήν ώρα τού καθαγιασμού καί αυτά θά μεταβληθούν σέ Σώμα Χριστού. Από αυτά τό ένα θά χρησιμοποιηθεί γιά τήν θεία Μεταλήψη τής ημέρας εκείνης (Κυριακής), τά άλλα (συνήθως δύο) θά εμβαπτισθούν στό ιερό Ποτήριο, όπου τό Άγιο Αίμα τού Κυρίου, καί θά φυλαχθούν σέ ειδικό κιβωτίδιο, τό Ιερό Αρτοφόριο, γιά τίς Λειτουργίες τών Προηγιασμένων Δώρων πού θά γίνουν εντός τής εβδομάδας. Κατ αυτές τίς Λειτουργίες ο Ιερέας θά προσφέρει στούς πιστούς πρός μεταλήψη τά Προηγιασμένα αυτά Τίμια Δώρα.
Η Λειτουργία τών Προηγιασμένων είναι συνυφασμένη μέ Εσπερινό, είναι δηλαδή βραδινή. Αυτό έχει θεσπιστεί, διότι οι παλιοί Χριστιανοί κατά τίς ημέρες τής Μεγάλης Τεσσαρακοστής διετέλουν τελείως άσιτοι (νηστικοί) μέχρι τών εσπερινών ωρών. Μπορούσαν λοιπόν νά εκκλησιαστούν καί νά κοινωνήσουν κατά τίς εσπερινές ώρες. Σήμερα η Λειτουργία τών Προηγιασμένων τελείται καί κατά τήν εσπέρα συνηθέστερα όμως τελείται κατά τίς πρωινές ώρες πρός διευκόλυνση τών πιστών.
Η Λειτουργία αυτή δέν έχει τόν πανηγυρικό καί θριαμβευτικό τόνο τών άλλων Λειτουργιών, αλλά δεσπόζει σέ αυτή τό πένθιμο καί κατανυκτικό στοιχείο.Η Λειτουργία τών Προηγιασμένων τελείται όλες τίς Τετάρτες καί Παρασκευές τής Μ. Τεσσαρακοστής.
Κατά τή Μεγάλη Εβδομάδα τελείται μόνο τίς τρείς πρώτες μέρες αυτής (Μ. Δευτέρα, Μ. Τρίτη καί Μ. Τετάρτη). Επίσης τελείται καί κατά τίς ημέρες εορτών ευρισκομένων εντός τής περιόδου τής Μ. Τεσσαρακοστής. Δέν τελείται κατά τά Σάββατα καί τίς Κυριακές τής Μ. Τεσσαρακοστής. Ο Ιερέας, καί άν κρατήσει τά ονόματα, δέν θά τά μνημονεύσει, στήν Πρόθεση, αλλά θά τά αφήσει γιά τή Λειτουργία τού Σαββάτου ή τής Κυριακής. Επίσης, κατά τή Λειτουργία τών Προηγιασμένων δέν τελούνται μνημόσυνα.
+Αρχιμ. Επιφανίου Θεοδωροπούλου
Πηγή ekklisiaonline.gr