Κρητική Αγιολογία

 Παρακλητικός Κανών εις τους Οσίους Πατέρας ημών Διονύσιο τον Ρήτορα και Μητροφάνη τον Πνευματικό Ποίημα Οσίου Γερασίμου Μικραγιαννανίτου Μ. Υμνογράφου της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας Εὐλογήσαντος τοῦ ἱερέως ἀρχόμεθα ἀναγινώσκοντες τὸν ΡΜΒ΄ (142) Ψαλμόν. Κύριε εἰσάκουσον τῆς προσευχῆς μου, ἐνώτισαι τὴν δέησίν μου ἐν τῇ ἀληθείᾳ σου, εἰσάκουσόν μου ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου· καὶ μὴ εἰσέλθῃς εἰς κρίσιν μετὰ τοῦ δούλου σου, ὅτι οὐ δικαιωθήσεται ἐνώπιόν σου πᾶς ζῶν. Ὅτι κατεδίωξεν ὁ ἐχθρὸς τὴν ψυχήν μου, ἐταπείνωσεν εἰς γῆν τὴν ζωήν μου, ἐκάθισέ με ἐν σκοτεινοῖς ὡς νεκροὺς αἰῶνος· καὶ ἠκηδίασεν ἐπ’ ἐμὲ τὸ πνεῦμά μου, ἐν ἐμοὶ ἐταράχθη ἡ καρδία μου. Ἐμνήσθην ἡμερῶν ἀρχαίων, ἐμελέτησα ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις σου, ἐν ποιήμασι τῶν χειρῶν σου ἐμελέτων. Διεπέτασα πρὸς σὲ τὰς χεῖράς μου ἡ ψυχή μου ὡς γῆ ἄνυδρός σοι. Ταχὺ εἰσάκουσόν μου, Κύριε, ἐξέλιπε τὸ πνεῦμά μου· μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπ’ ἐμοῦ, καὶ ὁμοιωθήσομαι τοῖς καταβαίνουσιν εἰς λάκκον. Ἀκουστὸν ποίησόν μου τὸ πρωὶ τὸ ἔλεός σου, ...

  Ἦταν ἄγνωστη ἡ καταγωγή τῶν Ὁσίων καί Θεοφόρων Πατέρων Διονυσίου καί Μητροφάνους. Ἤκμασαν περί τό β’ ἥμισυ τοῦ 16ου αἰῶνος. Ἀνατράφηκαν μέ φόβο καί νουθεσία Κυρίου, ‘ςπιδόθηκαν στήν σπουδή τῶν ἱερῶν γραμμάτων, ὁ δέ Διονύσιος ἔγινε κάτοχος καί τῆς ὑπόλοιπης ἐγκυκλίου παιδείας καί τῆς ἔξω σοφίας, γι’ αὐτό καί ἀποκλήθηκε ρήτορας. Μέ αὐτό τόν τρόπο πολιτεύθηκε ὁ Διονύσιος καί ἐκινεῖτο ἀπό θεῖο ζῆλο, ἀφιερώθηκε στόν Θεό, προσῆλθε στήν Μονή τοῦ Στουδίου καί ἐκάρη μοναχός. Λίγο ἀργότερα, ἐπιθυμώντας περισσότερο ἡσυχαστικό βίο, καί συνοδευόμενος ἀπό τόν μαθητή του Μητροφάνη, ἀναχώρησε γιά τό Ἅγιον Ὄρος, ὅπου ἐγκαταστάθηκε σέ κελλί κοντά στίς Καρυές, ἐπιδόθηκε στήν μελέτη καί ἐφαρμογή τῆς ἀσκητικῆς φιλοσοφίας, καί ἔγινε ἀπό ὅλους ἀγαπητός. Φέροντας τό ἄξίωμα τοῦ ἱερέως καί τοῦ πνευματικοῦ πατέρα, δεχόταν καθημερινά πρός ἐξομολόγησιν ἤ παροχή συμβουλῶν πολλούς ἀδελφούς. Βλέποντας ὅμως ὅτι μέ αὐτόν τόν τρόπο ἦταν ἀδύνατον νά ἀπολαύσει τήν ποθητή ἡσυχία, καί ἀποφεύγοντας συγχρόνως τίς εὐθῦνε...

  Ὁ νέος ἱερομάρτυρας Μεθόδιος Συλιγάρδος κατάγεται ἀπὸ τὸ Βυζάριο τῆς ἐπαρχίας Ἀμαρίου. Ἔγινε μοναχὸς καὶ ἡγούμενος τῆς σεβασμίας Μονῆς τῶν Ἀσωμάτων. Ἡ Σύνοδος τὸν ἐξέλεξε ἀρχιερέα στὴν Ἐπισκοπὴ Λάμπης. Ὡς Ἐπίσκοπος ὑπερασπίστηκε μὲ σθένος τὸ ποίμνιό του καὶ ἀγωνίσθηκε νὰ τὸ διαφυλάξει ἀπὸ τὸν ἀλλόθρησκο δυνάστη ἀλλὰ καὶ ἀπὸ παρανομίες των φιλότουρκων Κρητῶν εἰς βάρος τῶν Χριστιανῶν συμπατριωτῶν των. Ἀμφότεροι μίσησαν τὸν καλὸ ποιμένα καὶ συμφώνησαν νὰ τὸν φονεύσουν. Σὲ ἐνέδρα ποὺ ἔστησαν στὸ Νεὺς Ἀμάριον τὸν ἐφόνευσαν τὴν 9 Ἰουλίου 1793. Τὸ ἅγιο λείψανό του ἐνταφιάστηκε στὴ Μονὴ Ἀσωμάτων.  Πηγὴ ἀπὸ τὸ βιβλίο Συναξάριον Πάντων τῶν Ἁγίων των ἐν Κρήτῃ Διαλαμψάντων σελίδα 75. 

  Χριστέ, τὸ φῶς τὸ ἀληθινόν, τὸ φωτίζον καὶ ἁγιάζον πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον, σημειωθήτω ἐφ’ ἡμᾶς τὸ φῶς τοῦ προσώπου σου, ἵνα ἐν αὐτῷ ὀψώμεθα φῶς τὸ ἀπρόσιτον, καὶ κατεύθυνον τὰ διαβήματα ἡμῶν πρὸς ἐργασίαν τῶν ἐντολῶν σου, πρεσβείαις τῆς παναχράντου σου Μητρός, καὶ πάντων σου τῶν ἁγίων. Ἀμήν.

  Ἀπολυτίκιον. Ἦχος α’. Τῆς ἐρήμου πολίτης. Τῆς Ζίχνης θεῖος γόνος καὶ Θεοῦ φίλος γνήσιος, φερωνύμως ἐδείχθης, θεοφόρε Θεόφιλε, ἀσκήσας ἐν τῷ Ἄθωνι στεῤῥῶς, καὶ μύρον ἀναβλύσας θαυμαστῶς· διὰ τοῦτό σου τὴν μνήμην τὴν ἱεράν, τιμῶμεν ἀνακράζοντες· δόξα τῷ σὲ δοξάσαντι Χριστῷ, δόξα τῷ σὲ ἁγιάσαντι, δόξα τῷ χορηγοῦντι διὰ σοῦ ἡμῖν Πάτερ τὰ κρείττονα. Ἕτερον Ἀπολυτίκιον. Ὁ ὑψωθεῖς ἐν τῷ Σταυρῷ. Ὡς τοῦ Σωτῆρος γνησιώτατον φίλον, καὶ τῶν ἐν Ἄθῳ εὐωδέστατον κρῖνον, καὶ νοητὸν ἀλάβαστρον ὁσίων ἀρετῶν, ἱεροῖς ἐν ἄσμασιν, εὐφημοῦμεν σὲ Πάτερ, εἰς ὀσμὴν τῶν μύρων σου, εὐλαβῶς συνδραμόντες, δι’ ὧν εὐφραίνει πάντοτε ἡμᾶς, τοὺς σὲ τιμώντας, Θεόφιλε Ὅσιε.

  Ὁ Ἅγιος Μεγαλομάρτυς Προκόπιος καταγόταν ἀπό τά Ἱεροσόλυμα. Ὁ πατέρας του ἦταν Χριστιανός καί ὀνομαζόταν Χριστόφορος, καί ἡ μητέρα του Θεοδοσία, εἰδωλολάτρισσα. Ἄθλησε κατά τούς χρόνους τοῦ αὐτοκράτορος Διοκλητιανοῦ (284 – 305 μ.Χ.). Ὅταν ἀνδρώθηκε, ἡ μητέρα του τόν ἔφερε στήν Ἀντιόχεια καί πέτυχε ἀπό τόν Διοκλητιανό, πού βρισκόταν ἐκεῖ, τόν διορισμό τοῦ Προκοπίου ὡς δούκα τῆς Ἀλεξάνδρειας. Συγχρόνως ἀνατέθηκε σέ αὐτόν ἡ ἐποπτεία τοῦ διωγμοῦ τῶν Χριστιανῶν πού ζοῦσαν στήν πόλη. Καθ’ ὁδόν ὅμως πρός τήν Ἀλεξάνδρεια, τήν νύχτα, ὁραματίσθηκε σταυρό μέ μορφή κρυστάλλου καί ἄκουσε φωνή νά λέει σέ αὐτόν: «Ἐγώ εἶμαι ὁ Ἰησοῦς, ὁ Ἐσταυρωμένος, ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ». Ἔκπληκτος ἀπό τό ὅραμα καί τήν Θεία φωνή, ὁ Προκόπιος μεταστράφηκε, διέκοψε τήν πορεία του, μετέβη στήν Σκυθούπολη καί ἀπό ἐκεῖ ἐπέστρεψε στά Ἱεροσόλυμα, ὅπου ἀποκάλυψε στήν μητέρα του ὅσα εἶχαν διαδραματισθεῖ καί τήν μεταστροφή του στήν Χριστιανική πίστη. Ἡ ἀποκάλυψη αὐτή τάραξε τήν μητέρα του, ἡ ὁποία ἀφοῦ ἀπέτειχε νά τόν μεταπείσ...

  Ο Όσιος Θεόφιλος γεννήθηκε στη Ζίχνη της Μακεδονίας περί το 1460 μ.Χ. από γονείς φιλόθεους, φιλάγαθους και φιλάρετους. Στην πατρίδα του έμαθε τα πρώτα γράμματα κι έδειξε πως τα αγαπούσε ιδιαίτερα και πρόκοπτε και προόδευε μελετώντας και εντρυφώντας στις ιερές γραφές. Μάλιστα επιδόθηκε στην καλλιγραφία και έγινε άριστος καλλιγράφος. «Απαρνηθείς πατρίδα και συγγένειαν και πλούτον και πάσαν κοσμική ματαιότητα, έγινε μοναχός· μετ’ ολίγον δε καιρόν έλαβε και το αξίωμα της ιερωσύνης· έκτοτε δε περιεπάτει εις διαφόρους τόπους διδάσκων και ωφελών τους Χριστιανούς δια του λόγου και του παραδείγματος της εαυτού ζωής». Κατόπιν γνωρίσθηκε και συνδέθηκε πνευματικά με τον ενάρετο κι ευλαβή επίσκοπο Ρενδίνης Ακάκιο, τον όποιο είχε χειροτονήσει αρχιερέα ο άγιος Νήφων (βλέπε 11 Αυγούστου), όταν ήταν μητροπολίτης Θεσσαλονίκης (1482 - 1486 μ.Χ.). Δια του Ακακίου συνδέθηκε με τον άγιο Νήφωνα και ο άγιος Θεόφιλος. Αξίζει σύντομα και παρενθετικά να σημειώσουμε πως η μεγάλη μορφή του αγίου Νήφωνος, εκτ...

 Παρακλητικός Κανών εις την Αγία Μεγαλομάρτυρα και Αθληφόρο Κυριακή   Ποίημα Επισκόπου Αργυρουπόλεως Σεραφείμ Εὐλογήσαντος τοῦ ἱερέως ἀρχόμεθα ἀναγινώσκοντες τὸν ΡΜΒ΄ (142) Ψαλμόν. Κύριε εἰσάκουσον τῆς προσευχῆς μου, ἐνώτισαι τὴν δέησίν μου ἐν τῇ ἀληθείᾳ σου, εἰσάκουσόν μου ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου· καὶ μὴ εἰσέλθῃς εἰς κρίσιν μετὰ τοῦ δούλου σου, ὅτι οὐ δικαιωθήσεται ἐνώπιόν σου πᾶς ζῶν. Ὅτι κατεδίωξεν ὁ ἐχθρὸς τὴν ψυχήν μου, ἐταπείνωσεν εἰς γῆν τὴν ζωήν μου, ἐκάθισέ με ἐν σκοτεινοῖς ὡς νεκροὺς αἰῶνος· καὶ ἠκηδίασεν ἐπ’ ἐμὲ τὸ πνεῦμά μου, ἐν ἐμοὶ ἐταράχθη ἡ καρδία μου. Ἐμνήσθην ἡμερῶν ἀρχαίων, ἐμελέτησα ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις σου, ἐν ποιήμασι τῶν χειρῶν σου ἐμελέτων. Διεπέτασα πρὸς σὲ τὰς χεῖράς μου ἡ ψυχή μου ὡς γῆ ἄνυδρός σοι. Ταχὺ εἰσάκουσόν μου, Κύριε, ἐξέλιπε τό πνεῦμά μου· μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπ’ ἐμοῦ, καὶ ὁμοιωθήσομαι τοῖς καταβαίνουσιν εἰς λάκκον. Ἀκουστὸν ποίησόν μου τὸ πρωὶ τὸ ἔλεός σου, ὅτι ἐπὶ σοί ἤλπισα· γνώρισόν μοι, Κύριε, ὁδόν ἐν ᾗ πορεύσομαι, ὅτι πρὸς ...

  Ἀπολυτίκιον Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε. Κυρίων τὸν Κύριον, καὶ Βασιλέα Χριστόν, ἐξ ὅλης ἠγάπησας, Κυριακὴ τῆς ψυχῆς, καὶ χαίρουσα ἤθλησας, ὅθεν Παρθενομάρτυς, παρ' αὐτοῦ δοξασθεῖσα, βρύεις τοὶς σὲ τιμώσιν, ἰαμάτων τὴν χάριν, τοὶς πάσιν αἰτουμένη, πταισμάτων συγχώρησιν. Έτερον Ἀπολυτίκιον Ἦχος δ’. Ἡ ἀμνάς σου Ἰησοῦ, κράζει μεγάλη τῇ φωνῇ. Σὲ Νυμφίε μου ποθῶ, καὶ σὲ ζητοῦσα ἀθλῶ, καὶ συσταυροῦμαι καὶ συνθάπτομαι τῷ βαπτισμῷ σου· καὶ πάσχω διὰ σέ, ὡς βασιλεύσω σὺν σοί, καὶ θνήσκω ὑπὲρ σοῦ, ἵνα καὶ ζήσω ἐν σοί· ἀλλ᾽ ὡς θυσίαν ἄμωμον προσδέχου τὴν μετὰ πόθου τυθεῖσάν σοι. Αὐτῆς πρεσβείαις, ὡς ἐλεήμων, σῶσον τὰς ψυχὰς ἡμῶν. Έτερον Ἀπολυτίκιον   Ἦχος δ'. Ταχὺ προκατάλαβε. Ως βρύσις πολύκρουνος παρθενομάρτυς Χριστού, κατήρδευσας πάνσοφε την Εκκλησίαν αυτού, και ήθλησας άριστα. έσωσας τους εν σκότει της ειδωλομανίας, αίγλητων σων θαυμάτων, Κυριακή αθλοφόρε. διό εν παρρησία Χριστώ πρέσβευε σωθήναι ημάς. Κοντάκιον Ἦχος β’. Τὰ ἄνω ζητῶν. Ἡ Μάρτυς Χριστοῦ, ἡμᾶς συνεκαλέσατο, τοὺς ἄθλ...

  Ἡ Ἁγία Μεγαλομάρτυς Κυριακή καταγόταν ἀπό τήν Ἀνατολή καί ἄθλησε κατά τούς χρόνους τοῦ αὐτοκράτορος Μαξιμιανοῦ (286 – 305 μ.Χ.). Οἱ εύσεβέστατοι ἀλλά ἄτεκνοι γονεῖς της Δωρόθεος καί Εὐσεβία παρακαλοῦσαν τόν Θεό νά δώσει σέ αὐτούς παιδί, τό ὁποῖο θα ἀφιέρωναν σέ Αὐτόν. Ὅταν εἰσακούσθηκε ἡ προσευχή τους, γεννήθηκε κορίτσι, τό ὁποῖο τό ὀνόμασαν Κυριακή ἀπό τήν ἡμέρα τῆς γεννήσεώς της καί τό ἀνέθρεψαν μέ φόβο καί ἀγάπη Κυρίου, ἐμπνέοντάς του ὡς μέλλουσα νύφη τοῦ Χριστοῦ ἀληθινή λατρεία πρός τήν παρθενία τῆς ψυχῆς καί τοῦ σώματος. Κάποτε ἀγαπήθηκε ἀπό κάποιον νεαρό εἰδωλολάτρη, καί ἐπειδή ἀρνήθηκε νά γίνει σύζυγός του, καταγγέλθηκαν αὐτή καί οἱ γονεῖς της ἀπό τόν νεαρό ὡς Χριστιανοί. Κατόπιν αὐτοῦ συνελήφθησαν καί οἱ τρεῖς καί οἱ γονεῖς της μετά ἀπό σκληρή μαστίγωση ἀπεστάλησαν στόν ἔπαρχο Μελιτηνῆς τῆς Ἀρμενίας Ἰοῦστο γιά τά περαιτέρω, καί αὐτή στόν Μαξιμιανό πού βρισκόταν στήν Νικομήδεια. Ἐκεῖ, ἐνῶ ἀνακρινόταν καί παρέμενε ἀκλόνητη στήν χριστιανική της πίστη, ἀφοῦ ἐδάρη άνηλεῶς, άπε...

  Απόστολος Τίτος Ο Απόστολος Τίτος είναι ο οργανωτής και ο πρώτος Επίσκοπος της Εκκλησίας της Κρήτης. Στο ιστορικό προσκήνιο εμφανίζεται για πρώτη φορά περί το 49 μ.Χ. ως συνοδός του Αποστόλου Παύλου και του Βαρνάβα, στην Αποστολική Σύνοδο των Ιεροσολύμων. Έκτοτε ακολουθεί τον Παύλο ως πιστός κα αφοσιωμένος μαθητής στις αποστολικές του περιοδείες στην Ασία και την Ευρώπη. Ο Παύλος αναφέρεται στον Τίτο με εκφράσεις που μαρτυρούν το στενό σύνδεσμο των δύο ανδρών. Τον χριστιανικό Ευαγγελισμό της Κρήτης επιχείρησε ο Παύλος περί το 62-63 μ.Χ. κατά την δεύτερη αποστολική περιοδεία του. Η παραμονή του Παύλου στην Κρήτη ήταν σύντομη και το δυσχερές έργο της οργάνωσης της πρώτης κρητικής Εκκλησίας το ανέθεσε στον Τίτο, στον οποίο γράφει "Τούτου χάριν κατέλιπόν σε εν Κρήτη, ίνα τα λείποντα επιδιορθώση, και καταστήσης κατά πόλιν πρεσβυτέρους, ως εγώ σοι διεταξάμην " (Τίτ. α΄, 5). Η δράση του Τίτου στην Κρήτη δεν είναι επαρκώς γνωστή, γιατί δεν σώθηκαν αρχαίες επίσημες και εξακριβωμένες...