Τη 1η του μηνός Αυγούστου η Πρόοδος του Τιμίου Σταυρού και Βίος των επτά Μακκαβαίων, της μητρός αυτών Σολομονής και του διδασκάλου αυτών Ελεαζάρου
ΑΒΡΑΑΜ Ε. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ
Σήμερα, 1η Αυγούστου, η Εκκλησία μας εορτάζει την Πρόοδο του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού, δηλαδή την έξοδο του Τιμίου Σταυρού από το βασιλικό θησαυροφυλάκιο. Η μεταφορά αυτή γινόταν κατά την χθεσινή ημέρα και το Τίμιο Ξύλο το εναπέθεταν με τιμές στην Ιερά Τράπεζα της Μεγάλης Εκκλησίας, δηλαδή της Αγίας Σοφίας. Από εκεί κατά την σημερινή ημέρα το Τίμιο Ξύλο περιφερόταν στους δρόμους, στις συνοικίες, τις πλατείες της Πόλης, σε διάφορους ναούς προς αγιασμό του τόπου, προς ευλογία των πιστών και απαλλαγή των νόσων. Οι λαμπρές αυτές λιτανείες γινόταν μέχρι στις 14 του Αυγούστου και κάλυπταν όλη την Πόλη και τα περίχωρά της.
Ο Σταυρός αναδεικνύεται σύμβολο ευλογίας και μέτρο της αγάπης και της συγχώρεσης. Ο Ζωοποιός Σταυρός δείχνει την πορεία προς την Ανάσταση του Κυρίου και την εξαγορά της ανθρωπότητας από την αμαρτία. Ο Σταυρός του Κυρίου δείχνει το μέγεθος και της αγάπης και της θυσίας του Ίδιου του φανερωθέντος Θεού, τόσο για τον άνθρωπο όσο και για τη δημιουργία ολόκληρη. Από σήμερα, μέχρι και τον 15Αύγουστο, η Εκκλησία καλεί τους πιστούς σε νηστεία, ως πνευματική άσκηση και προετοιμασία για την μεγάλη εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.
Η Εκκλησία μας επίσης σήμερα τιμά την μνήμη των Αγίων επτά Μαρτύρων Μακκαβαίων, της μητέρας τους Σολομονής και του διδασκάλου αυτών Ελεαζάρου.
Οι επτά Άγιοι μάρτυρες Μακκαβαίοι, που τα ονόματά τους είναι Αβείμ, Αντώνιος, Γούριος, Ελεάζαρ, Ευσέβων, Αχείμ και Μάρκελλλος, η μητέρα τους η Σολομονή και ο δάσκαλός τους Ελεάζαρος ζούσαν κατά την εποχή του βασιλιά Αντιόχου Δ’ του Επιφανούς, υιού του Σελεύκου, τον 2ος αι. π.Χ. (175-163 π.Χ.). Ο Αντίοχος, αφού εξόντωσε και αιχμαλώτισε όλο το έθνος των Εβραίων, περί το 168 π.Χ., ανάγκαζε με κάθε τρόπο τον Ισραηλιτικό λαό να αρνηθεί την πάτρια θρησκεία του, τις συνήθειες και τις διατάξεις που παραδόθηκαν από τον Νόμο και τους προγόνους τους και να ασπαστεί την ειδωλολατρία. Ειδικά μάλιστα πρόσταζε να τρώνε χοιρινό κρέας, κατά παράβαση του Μωσαϊκού Νόμου. Ο Μωσαϊκός Νόμος θεωρούσε το χοιρινό κρέας ως ακάθαρτο και απαγόρευε τους Εβραίους να το τρώγουν, ούτε καν να αγγίζουν το νεκρό σώμα του χοίρου. Ο θείος Νόμος έλεγε: «Τον ύν, ότι διχηλεί οπλήν τούτο, και ονυχίζει όνυχας οπλής, και τούτο ουκ ανάγει μηρυκισμόν, ακάθαρτον τούτον υμίν. Από των κρεάτων αυτών ου φάγεσθε και των θνησιμαίων αυτών ουκ άψεσθε, ακάθαρτα ταύτα υμίν» (Λευϊτ. ια΄, 7-8). Στην προσταγή όμως αυτή του τυράννου απείθησαν οι επτά Παίδες, η μητέρα τους Σολομονή και ο δάσκαλός τους Ελεάζαρος μένοντας σταθεροί και ακλόνητοι στην πάτρια πίστη τους.
Επειδή λοιπόν αυτοί δεν πειθάρχησαν στην προσταγή του βασιλιά, εκείνος εξαγριώθηκε και πρόσταξε την τιμωρία τους. Έτσι, τον μεν πρεσβύτη Ελεάζαρο, αφού του έδεσαν τα χέρια πίσω, τον χτύπησαν βάναυσα και ανελέητα. Έπειτα του έριξαν μέσα στη μύτη δυσώδεις και καυστικούς χυλούς και στη συνέχεια τον έβαλαν πάνω σε μεγάλη φωτιά. Εκεί ο σεπτός πρεσβύτης, αφού ευχήθηκε το αίμα του και ο θάνατός του να γίνουν λύτρωση και ελευθερία του έθνους του, παρέδωσε το πνεύμα του στα χέρια του Θεού.
Τους δε Αγίους επτά Παίδες ο τύραννος πρόσταζε και τους οδήγησαν ενώπιόν του και τους τιμώρησε καθέναν κατά την τάξη της ηλικίας του. Για το βασανισμό και τη θανάτωσή τους χρησιμοποίησε αρθρέμβολα (δηλαδή στρεβλωτικά όργανα που τα έμπηγαν στις αρθρώσεις του σώματος), τροχούς με περόνες, ακόντια και φωτιά. Οι μακαριστοί επτά Παίδες υπέμειναν καρτερικότατα τα βασανιστήρια και, έτσι, ούτε τα πάτρια έθη αρνήθηκαν ούτε τον νομοθέτη Θεό αντάλλαξαν με την πρόσκαιρη ζωή. Με τον τρόπο δε αυτό απέδειξαν ότι ο λογισμός είναι ο κύριος και αυτοκράτωρ των παθών, δεν νικιέται δε από τα παθήματα και βασανιστήρια χωρίς να το θελήσει ο άνθρωπος. Έτσι λοιπόν οι Άγιοι αυτοί Μακκαβαίοι Παίδες έλαβαν από το Θεό τους αμάραντους στεφάνους της καρτερίας τους.
Κι εμπρός σ᾿ όλα αυτά, παρούσα στο μαρτύριο των επτά παιδιών ήταν η μάνα, η Αγία Σολομονή. Σήμερα οι περισσότερες μανάδες σκέπτονται μόνο το σώμα των παιδιών. Η ψυχή πάει σε δεύτερη μοίρα. Η Αγία Σολομονή υπήρξε μοναδική μητέρα, ιστορική μητέρα, σπάνιο παράδειγμα μέσα στους αιώνες.
–Όχι, παιδιά μου! Είπε, μη μαγαρίσετε την πίστη μας, μη χάσετε το στεφάνι της δόξης!… Και προέτρεπε αυτή, η μάνα, τα επτά παιδιά στο μαρτύριο το φρικτό. Ήταν πιστή στο Θεό, και η πίστη αυτή την ανέδειξε ηρωίδα, γυναίκα μοναδικού μεγαλείου και κύρους. Πώς βρήκε την δύναμη να προτρέπει όλα τα παιδιά της στη θυσία! Μήπως δεν πονούσε; Ασφαλώς πονούσε. Καθώς τα παιδιά της μαρτυρούσαν, και τα έβλεπε το ένα μετά το άλλο να θανατώνονται με τον σκληρότερο τρόπο, υπέφερε. Πονούσε αυτή για το καθένα ξεχωριστά και για όλα μαζί. Ο πόνος της ήταν πολλαπλάσιος. Αν λοιπόν το κάθε παιδί της Αγίας Σολομονής μαρτύρησε μια φορά, αυτή, πονώντας για το καθένα, μαρτύρησε επτά φορές, μαρτύρησε επταπλασίως.
Ύστερα από αυτά η Αγία Σολομονή, αφού είδε ότι και τα επτά της παιδιά «ετελειώθησαν» και μη ανεχόμενη να την πιάσει ανθρώπινο χέρι να τη ρίξει στο πυρ, έπεσε μόνη της στις φλόγες. Έτσι λοιπόν η ηρωίδα αυτή της πίστεως παρέδωσε το πνεύμα της στο Θεό. Έτσι κάηκαν όλοι και έγιναν θυσία στην αγάπη του Θεού, μάρτυρες προ Χριστού.
Το Άγιο και ιερό λείψανο της Αγίας Σολομονής σώζεται ολόκληρο, άφθαρτο στον Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου στην Κωνσταντινούπολη.
Ένα δίδαγμα που βγαίνει σήμερα είναι ότι η πίστη μας είναι ζωντανή και θαυμαστή. Έχουμε την αληθινή πίστη που γι΄ αυτήν προφήτευσαν οι Προφήτες και έδωσαν τη ζωή τους οι Μακκαβαίοι στην Παλαιά Διαθήκη. Γι᾿ αυτήν κήρυξαν οι Απόστολοι και θυσιάστηκαν οι μάρτυρες στην Καινή Διαθήκη. Γι᾿ αυτήν ασκήτευσαν και θεολόγησαν και ομολόγησαν οι Πατέρες και Διδάσκαλοι της Εκκλησίας.
Ας φιλοτιμηθούμε να μιμηθούμε κι᾿ εμείς τους αγώνες τους, για να γίνουμε μαζί με όλους αυτούς μέτοχοι της δόξης στη Βασιλεία των Ουρανών.
Ταις πρεσβείαις των Αγίων Σου, Χριστέ ο Θεός, ελέησον ημάς, Αμήν.