Του Πρωτ. Ευαγγέλου Παχυγιαννάκη
Ένα από τα ωραιότερα και λυρικότερα τροπάρια του Κανόνος που ψάλλεται στην Ακολουθία των Χαιρετισμών της Θεοτόκου είναι και το δ΄ της α΄ Ωδής: «Ρόδον τὸ ἀμάραντον* χαῖρε ἡ μόνη βλαστήσασα·* τὸ μήλον τὸ εὔοσμον, χαῖρε ἡ τέξασα,* τὸ ὀσφάδιον* τοῦ πάντων Βασιλέως…». Σε μετάφραση: «Χαίρε, Παναγία μας, συ, που από τη θεοχώρητη σάρκα σου εβλάστησε το ρόδο, που ποτέ δεν μαραίνεται· συ, που έφερες στον κόσμο το μήλο που μοσχοβολά τη μυρουδιά του Βασιλέως των όλων…». Τὶ θα πει, όμως, «τὸ ὀσφράδιον τοῦ πάντων Βασιλέως;» Ας φαντασθούμε έναν άνθρωπο με ευαίσθητη όσφρηση. Ψάχνει έναν τόπο, ένα πράγμα, ένα πρόσωπο που να μοσχοβολά. Κι όταν το βρεί σταματά. Η όσφρησή του ευφραίνεται. Την πιο ευαίσθητη όσφρηση την έχει ο Θεός. Έψαχνε να βρει μια ευωδία στον κόσμο, μα πουθενά. Παντού η δυσοσμία της αμαρτίας. Και ξαφνικά, να, βρίσκει ένα λουλούδι, που έχει ένα μοναδικό, δικό του μοσχοβόλημα.
Ήταν Μαρία η Παρθένος. Μοναδικός άνθρωπος στον κόσμο χωρίς αμαρτία, καθαρή, πεντακάθαρη. Η Παναγία, ένα Ρόδο, τριαντάφυλλο, φυτρωμένο πάνω στον στείρο, και άγονο βράχο της προμήτορος Άννας. Ψέλνομε το τροπάρι αυτό του Κανόνος «Ῥόδον τὸ ἀμάραντο», και το στόμα μας γεμίζει από ουράνια γλύκα, το ακούς κι οσφραίνεσαι ευωδία πνευματική· ως τα κατάβαθα της υπάρξεώς σου εισέρχεται το ουράνιο μύρο που σε πλημυρίζει και σ’ ανασταίνει σύγκορμο! Μέσα στην όλη κατανυκτική ατμόσφαιρα των Χαιρετισμών της Παναγίας οι ποιητές αμιλλώνται τὶ ωραιότερο να διαλέξουν από τον ανθόκηπο των κοσμητικών επιθέτων, των ευγενών λέξεων των ιερών συναισθημάτων για να συνθέσουν τους ύμνους που θα προσφέρουν στην «μόνη ἄμωμον ἐν γυναιξὶ καὶ καλὴ», ως ανθοδέσμη πολύτιμη. Στην προκειμένη περίπτωση ο ποιητής χρησιμοποιεί ένα λουλούδι κι ένα δέντρο: Το λουλούδι είναι το ρόδο, το ρόδο που βγαίνει από την τριανταφυλλιά. Τριανταφυλλιά είναι η Παναγία. Τριαντάφυλλο ο Χριστός! Ο ποιητής χρησιμοποιεί την εικόνα του ρόδου, το τριαντάφυλλο, όπως το θυμόμαστε παλιά σφιχτό με τα ροζέ πέταλα. Όπως ήταν πριν επέμβει ο άνθρωπος και του αλλάξει τη φύση, το καταστήσει ψεύτικο, άοσμο χωρίς ψυχή, για να το εξευγενίσει τάχατες και το βελτιώσει (!), τότε που μοσκοβολούσαν οι γειτονιές και τα περιβόλια από το μεθυστικό άρωμά του. Το δέντρο, επίσης, η άλλη εικόνα, είναι η μηλιά. Μηλιά η Παναγία και καρπός της μηλιάς, το μήλο, είναι ο Χριστός, ο γλυκύτατος καρπός, όπως τον γευθήκαμε και τον θυμόμαστε στις νοσταλγικές ποικιλίες του, στην πρώτη τους μορφή, όπως βγήκαν από το χέρι του Φυτουργού Θεού, πριν ο προκομμένος άνθρωπος επέμβει και το κάμει άνοστο, χωρίς γεύση, ψυχρό και ανούσιο. Παλιά, έφερνε ο παππούς απ’ το περβόλι τα καλούδια του περιβολιού και μοσχομύριζε η γειτονιά από ευωδιές. Τώρα τα βλέπεις στα καφάσια των φρουτοπωλείων με εξωτερική ομορφιά, τα πλησιάζεις μα δεν σε τραβούνε, σε διώχνουνε, γίνανε κι αυτά πλαστικά και άνοστα σαν την καρδιά του ξιπασμένου ανθρώπου. Ο κάλαμος του υμνωδού είναι ακατάσχετος σε υμνητικές εξάρσεις της Παναγίας και στον στίχο αυτό την εξυμνεί ως την βλαστήσαν τον αμαράντινο ανθος, το «Ῥόδον τὸ ἀμάραντον», που βγήκε από την ουσία του Θεού Πατρός, γεννήθηκε αϊδίως από τον Πατέρα και είναι ισοστάσιος και ισοδύναμος με Εκείνον, αιώνιος και άφθιτος, άφθαρτος και αθάνατος. Την χαιρετίζει, επίσης, ως τέξασαν «τὸ μῆλον τὸ εὔοσμον», τον ευωδιαστό καρπόν της ουσίας του Πατρός, τον Υιόν Του τον Μονογενή, τον γεννηθέντα προ πάντων των αιώνων, που είναι «ο χαρακτήρ και το απαύγασμα της δόξης του Πατρός» (Εβρ.1.3). Έτσι την είδε και τη λάτρεψε τιμητικά πάντοτε η αγία μας Εκκλησία. Ως «φυτόν» και «δένδρον» που συνέβαλε στη γέννηση του ευωδέστατου και γλυκυτάτου καρπού του Χριστού, στον Οποίο δάνεισε τη σάρκα της και συνήργησε στην ενανθρώπησή Του με τη μητρότητά της, τέξασα τον Υἱόν τοῦ Θεοῦ, τον «ἀπάτορα ἐκ Μητρὸς» και «ἀμήτορα ἐκ Πατρός». Γράφει κάπου ο Κόντογλου για την Παναγία: «Στα πέλαγα ταξιδεύουνε λογής-λογής καράβια και καΐκια πώχουνε γραμμένο απάνω στο μάγουλο τους το γλυκύτατο τ’ όνομα της. Ω! Αληθινά δική μας είναι η Παναγία, δικό μας είναι το «Ρόδον το Αμάραντον»! Ποιος θα μπορούσε να την υμνήσει όπως την υμνολογήσανε οι υμνωδοί της Εκκλησίας μας; Αρχαγγελικές σάλπιγγες θαρρείς πώς ακούγονται παντού, με ύψος και με σεμνότητα, μ’ ένα κάλλος πνευματικό, που βρίσκεται μονάχα στην Ορθοδοξία». Με την προσωνυμία αυτή «Ρόδον το Αμάραντον» έχουν χτιστεί πολλές εκκλησιές. Μια απ’ αυτές, χτισμένη πάνω ψηλά στον χαρακόλοφο του «Κέντη-Κόκκες», ερχόμενοι από τη Νεάπολη, πριν αντικρίσομε τον Άγιο Νικόλαο, καλωσορίζει τους επισκέπτες και ευλογεί τους περαστικούς. Είναι μια ευλογία για τον τόπο μας. Η Παναγιοφιλία και Χριστοφιλία του συντοπίτη μας λογιωτάτου Πρωτοπρεσβυτέρου πατρός Γεωργίου Μαρνέλλου την ανήγειρε και με τη βοήθειά Τους, αυτό το χτισμένο πάνω στους βράχους «Ρόδο τὸ ἀμάραντο» εξελίσσεται σε μια Λάβρα, με όλα τα χαρακτηριστικά της Φιλοκαλίας και του Ορθοδόξου πολιτισμού. Ας ευχηθούμε από καρδιάς να έχομε ατέλειωτη την ευωδία αυτού του λειτουργικού προσκυνήματος, που την εκχέει πλουσιοπάροχα στην περιοχή και την πόλη μας, να διώχνει την κακοσμία της αγνωσίας και της αδράνειας και να μοσκοβολά τις χάρες και τις χαρές του αμαράντινου Ρόδου, του Σωτήρος Χριστού και της Υπεραγίας Θεοτόκου, το καύχημα και η δόξα της αγίας μας Ορθοδοξίας.
Πηγή https://www.evaggelistria.gr