Κρητική Αγιολογία

  Ο πολύτλας Ιερομάρτυς Κύριλλος ο Λούκαρις γεννήθηκε στον Χάνδακα της Κρήτης στις 13 Νοεμβρίου 1572 μ.Χ. «ἐκ γονέων περιφανῶν ἐλευθέρων, ἔν τε τῇ Πολιτείᾳ καὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ περιβλέπτων» και κατά το άγιο Βάπτισμα πήρε το όνομα Κωνσταντίνος. Ο πατέρας του Στέφανος ήταν Ιερέας και διδάσκαλός του υπήρξε ο Ιερομόναχος Μελέτιος ο Βλαστός. Μετά την εγκύκλια εκπαίδευση ο Κύριλλος μετέβη στη Βενετία (1584 μ.Χ.) για ευρύτερη μόρφωση. Εκεί συνάντησε τον Επίσκοπο Κυθήρων Μάξιμο τον Μαργούνιο, ο οποίος τον ανέλαβε κάτω από την προστασία του και χρημάτισε καθηγητής του. Το 1588 μ.Χ. αναγκάστηκε να επιστρέψει στην Κρήτη, λόγω οικονομικών προβλημάτων της οικογενείας του, αλλά μετά από ένα χρόνο επέστρεψε στην Ιταλία και γράφτηκε στο περίφημο Παταβινό Πανεπιστήμιο, όπου διδάχθηκε Φιλοσοφία και Θεολογία. Τελειώνοντας τις σπουδές στην Εσπερία επέστρεψε στην Κρήτη (1592 μ.Χ.) και εκάρη Μοναχός στη Μονή της Αγκαράθου. Στη μετάνοιά του παρέμεινε ελάχιστο χρονικό διάστημα, γιατί το επόμενο έτος τον κάλεσε...

  Ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Σητείας κυρός Ζαχαρίας. (;-1821). (Οικουμενικό Πατριαρχείο). Εκάρη μοναχός στην Ιερά Μονή Τοπλού. Υπηρέτησε ως Αρχιμανδρίτης της Μητροπόλεως Κρήτης. Στις 21 Ιουνίου 1803 χειροτονήθηκε Επίσκοπος Σητείας. Εκοιμήθη στο Μεγάλο Κάστρο (Ηράκλειο) στις 23 Ιουνίου 1821, σφαγιασθείς υπό των Οθωμανών. Πηγή  http://users.sch.gr/markmarkou/1801_1832/1821/koim/zaharias_siteias.htm

  "Ἁγίου Ζαχαρίου Σητείας Ἐπισκόπ. Ἀπολυτίκιον.  Ἦχ. πλ. α´. Τὸν συνάναρχον Λόγον. Ἱεράρχης ὑπάρχων θεοειδέστατος, ἱερωσύνης τὴν χλαῖναν, τοῖς τῶν αἱμάτων κρουνοῖς, ἐπορφύρωσας τυθεὶς ἀμνὸς ὡς ἄκακος, καὶ προσεχώρησας λαμπρῶς, πρὸς τὴν ἀνέσπερον ζωήν, ὑπὲρ ἡμῶν ἱκετεύων, Χριστὸν ἀεὶ Ζαχαρία, Σητείας κλέος ἀναφαίρετον. Ἕτερον. Ἀπολυτίκιον. Εὐαγγέλου ἱερέως. Τὸν στεῤῥὸν Νεομάρτυρα εὐφημήσωμεν, τὸν Ζαχαρίαν Σητείας καὶ Ἱεράρχην σεπτόν, ἀνδρικῶς γὰρ τὸν ἐχθρὸν κατετροπώσατο. Πάντας σὺν τούτῳ ἐκτενῶς, Μοναστῶν συναθλητῶν ὑμνήσωμεν τὴν πλειάδα, ὡς τῆς Τριάδος γὰρ μύσται, ὑπὲρ ἡμῶν ἀεὶ πρεσβεύουσι.          Μεγαλυνάριον. Χαίροις Νεομάρτυς τοῦ Ἰησοῦ, Ἱεράρχα θεῖε, καὶ Ἀζύγων ὑπογραμμός, σὺν αὐτοῖς θυσία, Θεῷ γὰρ προσηνέχθης, ὦ Ζαχαρία ὄντως, Σητείας καύχημα."

 ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΕΠΙ ΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΖΑΧΑΡΙΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΗΤΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΥΝ ΑΥΤΩ ΑΓΙΩΝ ΝΕΟΜΑΡΤΥΡΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ ΤΕ ΚΑΙ ΛΑΪΚΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟ ΤΩΝ ΑΓΑΡΗΝΩΝ ΣΦΑΓΗΑΣΘΕΝΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ΕΤΗ 1821-1822  ῾ΕΝ ΤΩ ΕΣΠΕΡΙΝΩ.  Ιστῶμεν στίχους στ΄. καί ψάλλομεν Στιχηρά Προσόμοια.  Ήχος δ’ Ως γενναίον εν μάρτυσι.  Νεοάθλων αγλάϊσμα, αρχιερέων το καύχημα, καὶ Σητείας ένδοξον εγκαλλώπισμα, ιερομάρτυς πανέφημε, συντήρησον άπαντας εν ειρήνῃ σταθερα τοὺς τιμώντας την μνήμην σου παμακάριστε, και παντοίων κινδύνων τε και νόσων διαφύλαξον ατρώτους ταις πρὸς Θεὸν ικεσίαις σου.  Ως θερμόν αντιλήπτορα, και ποιμένα πανάριστον, αρχιερέων καύχημα ευφημούμεν σε, ότι θανείν προτετίμηκας, υπερ του ποιμνίου σου, και βαρβάρων δυσμενών, την οφρύν κατεπάτησας, και ανέδραμες τω Θεώ σου παμάκαρ Ζαχαρία, ον ικέτευε απάυστως νεομαρτύρων αγλάισμα.  Δια ξίφους τον θάνατον, υπομείνας πανέφημε, νεομάρτυς ένδοξε καρτερόψυχε, και προς τον κτίστην ανέδραμες, ικέτης γενόμενος, των τιμώντων σου αεί, την...

  Οι Ιεράρχες της Εκκλησίας Κρήτης πάντοτε ιδιαίτερα σε χαλεπούς καιρούς με διαρκή επαγρύπνηση διατήρησαν άσβεστη της φλόγα της πίστεως και διέσωσαν με σκληρούς αγώνες και θυσίες τα ιερά και τα όσια της θρησκείας και της πατρίδας. Γι αυτό οι αλλόθρησκοι κατακτητές ζητούσαν αφορμή να ξεσπάσουν εναντίον των. Όταν ο κρητικός λαός επαναστατούσε ζητώντας την ελευθερία του οι Τούρκοι θεωρούσαν πρωταίτιους τους Επισκόπους τους οποίους βασάνισαν όπως τον επίσκοπο Κυδωνίας Καλλίνικο, ή διαπόμπευσαν όπως τον επίσκοπο Κισάμου Μελχισεδέκ, ή απαγχόνισαν όπως τον επίσκοπο Ρεθύμνης Γεράσιμο, ή εφόνευσαν όπως τον Μητροπολίτη Κρήτης Γεράσιμο και τους επισκόπους Κνωσού Νεόφυτο, Χερρονήσου Ιωακείμ, Σητείας Ζαχαρία, Διοπόλεως Καλλίνικο όταν συνεδρίαζαν στον παλαιό Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Μηνά (23 Ιουνίου 1821), ως επίσης τον επίσκοπο Λάμπης Ιερόθεο και τον επίσκοπο Πέτρας Ιωακείμ, μαζί με πλήθος ιερέων, διακόνων, μοναχών και λαϊκών. Ἀπολυτίκιον. Ἦχος γ΄. Θείας πίστεως. Δῆμος ὤφθητε, τροπαιοφόρος, ἔχων...

  Ὁ Ὅσιος Δαβὶδ καταγόταν ἀπὸ τὴ βόρεια Μεσοποταμία, ποὺ ἦταν μεγάλο μοναστικὸ κέντρο, καὶ ἐγεννήθηκε περὶ τὸ 450 μ.Χ. Γιὰ λόγους ποὺ δὲν ἀναφέρονται ἦλθε στὴ Θεσσαλονίκη μαζὶ μὲ τὸ μοναχὸ Ἀδολᾶ. Κατὰ τὸ βιογράφο τους ὁ Ὅσιος εἰσῆλθε ἀρχικὰ στὴ μονὴ τῶν Ἁγίων Μαρτύρων Θεοδώρου καὶ Μερκουρίου, ἐπιλεγομένη Κουκουλλιατῶν, τῆς ὁποίας ἡ τοποθεσία προσδιορίζεται «ἐν τῷ ἀρκτικῷ μέρει τῆς πόλεως πλησίον τοῦ τείχους ἐν ᾧ ἐστι τὸ παραπόρτιον τῶν Ἀπροΐτων». Τὸ προσωνύμιο «Κουκουλλιατῶν» ἢ «Κουκουλλατῶν» δηλώνει τοὺς μοναχοὺς ποὺ ἔφεραν κουκούλιο, ἴσως κατὰ ἰδιάζοντα τρόπο, ἂν κρίνει κανεὶς ἀπὸ τὶς σωζόμενες ἀπεικονίσεις τοῦ Ὁσίου, δηλαδὴ ριγμένο στοὺς ὤμους. Ἡ θέση τῆς μονῆς πρέπει νὰ ἀναζητηθεῖ βορειοανατολικὰ τῆς Ἀκροπόλεως, ἐκεῖ ὅπου ἀναγνωρίζεται τὸ τοπωνύμιο «Κῆπος τοῦ Προβατᾶ». Τὰ παραδείγματα τῶν ἁγίων ἀνδρῶν τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, ἰδιαιτέρως τοῦ Προφήτου καὶ βασιλέως Δαβίδ, ὁ ὁποῖος «τριετῆ χρόνον ᾐτήσατο, ἵνα δοθῇ αὐτῷ χρηστότης καὶ παιδεία καὶ σύνεσις», ὤθησαν τὸν Ὅσιο Δαβὶδ νὰ ἀποφα...

  (Επιμέλεια Στέλιος Κούκος) Άγιος Νικόδημος Αγιορείτης Λόγος Εγκωμιαστικός, Περί πάντων των Οσίων και Αγίων Πατέρων των εν τω Αγίω Όρει του Άθω λαμψάντων Μέρος β’ Συνέχεια από εδώ: http://www.pemptousia.gr/?p=375866 Εις την περιφέρειαν της Λαύρας ευρίσκομεν τον Όσιον Γερόντιον, τον τελευταίον Ηγούμενον της Μονής των βουλευτηρίων και πρώτον οικιστήν της Σκήτης της Αγίας Άννης. Ούτος αποφεύγων τας συνεχείς επιδρομάς των πειρατών, τας οποίας υφίστατο η εν λόγω Μονή ως παράλιος, ανήλθε μετά των λοιπών αδελφών εις τα άνωθεν ταύτης βραχώδη μέρη· και οι μεν άλλοι αδελφοί έμειναν όπου νυν υπάρχει η Σκήτη της Αγίας Άννης, ο δε Όσιος Γερόντιος, την τιμίαν ησυχίαν ασπαζόμενος, ανήλθεν εις τα πλέον υψηλότερα μέρη μεθ’ ενός εκ των μαθητών του, ένθα το Παρεκκλήσιον του Αγίου Παντελεήμονος. Και ούτως οσίως πολιτευσάμενος, και διά πράξεως και θεωρίας εαυτόν εκκαθάρας [καθαρίσας], και διά προσευχής προς την Θεοτόκον ύδωρ επανειλημμένως εκ γης ανύδρου αναβλύσας, μετέστη προς Κύριον, πλήρης ημερών γ...

  Ο Άγιος Μεθόδιος1  γεννήθηκε στο Ρέθυμνο επί Αραβοκρατίας. Ο ακριβής τόπος καταγωγής του δεν  είναι γνωστός. Άγνωστο είναι και το μοναστήρι της κουράς του. Ίσως να είναι το Μοναστήρι του Πρέβελη.  Γνωστός ωστόσο ακούεται ο γέροντάς του, Eυθύμιος, που ασκήτευσε στα βουνά της Νιβρύτου2 . Εκεί λοιπόν στη Νίβριτο, ασκήτευσε και ο όσιος Μεθόδιος, και συνδυάζοντας την πραότητα, την υπομονή, την εγκράτεια και πολλές άλλες αρετές, έζησε την καθαρά μοναστική βιοτή ή ακριβέστερα την αναχωρητική3. Εκεί λοιπόν στα ψηλά βουνά της Νιβρύτου, που απλώνονται διαδοχικά προς τις νοτιοανατολικές πλαγιές του Ψηλορείτη, στο κατάλληλο αυτό φυσικό τοπίο, βίωσε και ασκήτεψε ο γνήσιος του Θεού ασκητής4 .           Τολμηρό είναι να αναφέρουμε ότι ο Άγιος Μεθόδιος είχε συναντηθεί με τον Όσιο Νικόλαο του Κουρταλιώτη ο οποίος ασκήτευε κι αυτός σε γειτονική περιοχή. Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί πως υποστηρίζεται από κάποιους ότι ο Όσιος Νικόλαος ασκήτευσε σε μια σπηλι...

  Ἡ Ὁσιομάρτυς Φεβρωνία ἐμόναζε σὲ κάποιο μοναστήρι τῆς πόλεως Νισίβεως τῆς Μεσοποταμίας μαζὶ μὲ τὴ θεία της Βρυαίνη καὶ τὴν ἀδελφὴ Θωμαΐδα, διότι ὅλες οἱ ἄλλες μοναχές, ἀφοῦ ἐπληροφορήθηκαν ὅτι ἔρχονταν στὴ μονὴ πρὸς σύλληψή τους στρατιῶτες τοῦ ἡγεμόνος Σελήνου (288 μ.Χ.), κατὰ τοὺς διωγμοὺς τοῦ Διοκλητιανοῦ (284 – 305 μ.Χ.), ἐζήτησαν σωτηρία διὰ τῆς φυγῆς. Προσελθόντες δὲ οἱ στρατιῶτες τὶς ἀπήγαγαν πρὸς τὸν Σελῆνο, ὁ ὁποῖος καὶ ἐπέβαλε τὴν Ὁσία Φεβρωνία σὲ φρικότατα βασανιστήρια, ἀφοῦ ἀρνήθηκε νὰ θυσιάσει στὰ εἴδωλα καὶ νὰ δεχθεῖ ὡς σύζυγό της τὸν Λυσίμαχο, ἀνεψιὸ τοῦ ἡγεμόνος. Μὲ προσευχὲς καὶ πνευματικὴ ἀνδρεία, ἐπιθυμοῦσα νὰ γίνει «τῆς μελλούσης δόξης κοινωνὸς» ἐδέχθηκε τὸ μαρτυρικὸ δι’ ἀποκεφαλισμοῦ τέλος αὐτῆς, τὸ 304 μ.Χ. Ἡ Σύναξις αὐτῆς ἐτελεῖτο στὸ ναὸ τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ ποὺ εὑρισκόταν στὴν Ὀξεία. Πηγή  https://www.synaxarion.gr/gr/index.aspx Ἀπολυτίκιον.Ἦχος γ’. Τὴν ὡραιότητα. Ὡς τῆς ἀσκήσεως, ῥόδον ἡδύπνευστον, ὀσμὴν ἀθλήσεως, τῷ κόσμῳ ἔμπνευσας, εἰς ὀ...

  Ὁ Ὅσιος Μεθόδιος καταγόταν ἀπὸ τὴν ἐπαρχία Ρεθύμνου τῆς Κρήτης. Ἔχοντας στὴν καρδιά του ἀπὸ τὴν παιδικὴ ἡλικία τὴ μοναχικὴ ἔφεση, ἐγκατέλειψε τὸν κόσμο καὶ ἀκολούθησε τὸν ἀσκητικὸ βίο. Ἦλθε στὴν πόλη τῆς Νηβρύτου κοντὰ στὴν περιοχὴ τῆς Γορτύνης καὶ ἐκεῖ διέμεινε στὶς ὑπερωρεῖες τοῦ ὄρους Ἴδη, μέσα σὲ σπήλαιο, ἀγωνιζόμενος μὲ νηστεία, προσευχὴ καὶ σκληραγωγία. Ἀφοῦ ἔφθασε στὸ ὑψηλότερο στάδιο τῶν ἀρετῶν, ἦταν ὡς ἄγγελος ἔνσαρκος καὶ ἀξιώθηκε τοῦ χαρίσματος τῆς θαυματουργίας. Ὁ Ὅσιος Μεθόδιος ἐκοιμήθηκε μὲ εἰρήνη, πλήρης ἡμερῶν καὶ ἡ μνήμη του ἑορτάζεται ἰδιαίτερα στὴν Κρήτη. Πηγή  https://www.synaxarion.gr/gr/index.aspx

  ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΤΟΥ ΣΤΟΥΔΙΤΟΥ. Ἀκόμα καὶ ἂν ὡμοίαζε ὁ λόγος μας μὲ ἐαρινὸν τραγούδι καλλικελάδου ἀηδόνος, πολὺ πτωχικὰ θὰ ἠδύνατο νὰ ὑμνήσῃ τὴν μεγάλην φωνὴν τῆς ἀληθείας ποὺ γεννᾶται σήμερον. Τώρα ὅμως ποὺ ἡ λαλιά μας εἶναι ἀσθενικὴ καὶ τὰ μάλα κακόφωνος, πῶς νὰ ὑμνήσῃ τὸν πιὸ δοξασμένον ἀπὸ ὅλους τοὺς προφήτας; Πῶς νὰ ψάλλῃ αὐτὸν ποὺ εἶναι ἡ τιμὴ καὶ ἡ δόξα τῶν Ἀποστόλων; Πῶς νὰ δοξολογήσῃ αὐτὸν ποὺ ἔχει μίαν ξέχωρον τιμὴν ἀνάμεσα εἰς τοὺς μάρτυρας; Ἐκεῖνο δὲ ποὺ μοῦ φαίνεται ἀξιοπρόσεκτον εἶναι τὸ ὅτι ὅσον ἀφορᾶ εἰς τοὺς ἄλλους ἁγίους, πλέκει ὁ εἷς τοῦ ἄλλου τὸ ἐγκώμιον, ὁ πιὸ ἀξιοτίμητος τοῦ πιὸ ἀναγνωρισμένου καὶ ὁ λιγότερο γνωστός του ὀλιγώτερον φημισμένου. Αὐτὸν ὅμως ποὺ τώρα ἐμεῖς ἐξυμνοῦμεν τὸν ἐγκωμίασε, πρὶν ἀπ᾿ ὅλους τοὺς ἄλλους ἐγκωμιαστάς του, ὁ ἴδιος ὁ Χριστὸς καὶ Θεός, ἡ Ἀλήθεια, λέγοντας: «Δὲν ἔχει μέχρι σήμερον γεννηθεῖ μεγαλύτερος προφήτης ἀπὸ τὸν Ἰωάννην τὸν Βαπτιστήν» (Ματθ. ια´ 11).  Ἀφοῦ λοιπὸν τόσον πλουσίως καὶ ἀνυπερβλύτως ἔχει ἐπαινε...