Ὁ Ἅγιος Κύριλλος Γορτύνης, ζεῖ στὴν Κρήτη τὴν ἐποχὴ τῶν διωγμῶν ποὺ ἐξαπέλυσαν οἱ Ρωμαῖοι ἐναντίων τῶν χριστιανῶν. Βασικὸ ἁγιολογικὸ κείμενο ποὺ περιέχει τὶς πρῶτες πληροφορίες γιὰ τὴ ζωὴ τοῦ Ἁγίου εἶναι «τὸ Μαρτύριον τοῦ Ἁγίου Κυρίλλου» Μητροπολίτου Γορτύνης ποὺ συνέγραψε ἀνώνυμος κρητικὸς ἱεροκήρυκας βάσει παλαιᾶς ἀφηγήσεως. Σύμφωνα μὲ τὸ μαρτυρολόγιο «παμμιαρώτατος διωγμὸς ἐγένετο κατὰ τῶν χριστιανῶν καὶ πάντας ἐξηναγκάζοντο εἰς τοὺς τῶν εἰδώλων ναοὺς μιαιροφαγεὶν καὶ ἐπιθύειν». Ὁ Ἅγιος Κύριλλος ὁ ὁποῖος ἦταν «πρέσβης γήρα κεκμηκὼς τὸ σῶμα», μὲ πολὺ παρρησία δήλωσε τὴν χριστιανική του ἰδιότητα, διατύπωσε ὀρθοδόξως τὴν ἄρνησή του νὰ θυσιάσει στὰ εἴδωλα καὶ νὰ μιαροφαγήσει. Οἱ διῶκτες τὸν κατεδίκασαν στὸν διὰ ξίφους θάνατο καὶ ἐξετέλεσαν τὴν ἀπόφαση σὲ τόπο ὀχυρὸ καὶ τραχύτατο καλούμενον Ράξον. Ὁ Ἅγιος ἐποίμανε τὴν Ἐκκλησία τῆς Κρήτης ἐπὶ 25ετία. Ἡ μνήμη του διατηρήθηκε ζωντανή, ὁλόκληρη τὴ βυζαντινὴ περίοδο. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν ἀραβοκρατία ἀναβίωσε μνήμη τοῦ Ἁγίου Κυρίλλου. Μακρινὴ ἀνάμνηση τῶν πρώτων ἐτῶν τῆς ἑνετοκρατίας εἶναι τὸ χωριὸ Ἅγιος Κύριλλος ἐπαρχίας Καινουργίου Μεσαράς, τὸ ὁποῖο πῆρε τὸ ὄνομά του ἀπὸ τὸν Ἅγιο Ἐπίσκοπο Γορτύνης Κύριλλο.
Πηγὴ ἀπὸ τὸ βιβλίο Συναξάριον Πάντων τῶν Ἁγίων των ἐν Κρήτῃ Διαλαμψάντων σελίδα 59.
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α´. Τοῦ λίθου σφραγισθέντος.
Τὸν φωστῆρα τῆς Κρήτης καὶ Γορτύνης τὸν πρόεδρον καὶ θερμὸν προστάτην τοῦ κόσμου Κύριλλον εὐφημήσωμεν ἐν ὕμνοις καὶ ᾠδαῖς πνευματικαῖς τὴν μνήμην ἐκτελοῦντες τὴν αὐτοῦ ἵνα λάβωμεν πλουσίως τὴν ἀμοιβὴν παρὰ Θεοῦ κραυγάζοντες· δόξα τῷ ἀναδείξαντι σε ἱερόν, δόξα τῷ σὲ στεφανώσαντι, δόξα τῷ δωρησαμένῳ σε ἡμῖν πρέσβυν ἀκοίμητον.